طراحی ابنیه و بنا یک فرآیند مهم در عرصه معماری و ساختمانسازی است. این فرآیند شامل چند مرحله اصلی است که در زیر توضیح داده شدهاند:
- تعریف نیازها و اهداف: در این مرحله، شما به عنوان مشتری باید مشخص کنید که چه نیازها و اهدافی برای ساختمان خود دارید. این ممکن است شامل نیازهای فضایی، کاربری مکان، اهداف مالی، و زمانبندی پروژه باشد. این اطلاعات اولیه به معمار و تیم طراحی کمک میکند تا در ادامه بهترین راهکارها را ارائه دهند.
- مطالعه مکان: این مرحله به مطالعه دقیق محل احداث اختصاص دارد. اطلاعاتی مانند زمینشناسی، توپوگرافی (سطح و اندازه زمین)، تاثیرات محیطی (مثل برخورد با درختان، توپوگرافی محیط و …) مورد بررسی قرار میگیرد. این اطلاعات برای تعیین مکان مناسب و بهرهبرداری از ویژگیهای محیطی مهم هستند.
- طراحی مفهومی: در این مرحله، معمار یک مفهوم کلی برای ساختمان ایجاد میکند. این مفهوم شامل اندازه و شکل کلی ساختمان، نما، تقسیمات داخلی، و ارتباط با محیط اطراف میشود. این مرحله بیشتر به صورت دستی و با اسکچها و نمونههای تصویری انجام میشود.
- طراحی معماری: معمار در این مرحله جزئیات دقیق تری از ساختمان ایجاد میکند. این شامل طراحی دقیق نما، پلانهای طبقات، برشها، و جزئیات داخلی مثل سقفها، کفها، و پنجرهها میشود. همچنین، در این مرحله معمار معادلات هندسی و رنگهای مورد استفاده را تعیین میکند.
- مهندسی سازه: در این مرحله، مهندسین سازه با استفاده از معماری، ساختار ساختمان را طراحی میکنند. این شامل انتخاب مواد، محاسبات بارهای سازهای، تعیین ابعاد و جزئیات سازه میشود. اهمیت این مرحله در اطمینان از استحکام و ایمنی ساختمان است.
- سیستمهای مکانیکی و الکتریکی: این مرحله شامل طراحی سیستمهای مکانیکی مثل گرما، تهویه، و سیستمهای الکتریکی مثل نورپردازی و برق است. این سیستمها برای راحتی و امکانات ساختمان مهم هستند.
- طراحی داخلی: در این مرحله، دیزاین داخلی ساختمان شکل میگیرد. این شامل انتخاب مواد دکوری، طراحی فضاهای داخلی، نورپردازی، و انتخاب مبلمان و تجهیزات داخلی میشود.
- اجرا و ساخت: این مرحله به تولید و اجرای طرحها و نقشههای ایجاد شده در مراحل قبلی میپردازد. ساختمان از این طریق به واقعیت تبدیل میشود.
- بازبینی و کنترل کیفیت: پس از اتمام ساخت، ساختمان باید با دقت بررسی شود تا از کیفیت ساخت و انطباق با طراحی اطمینان حاصل شود. این مرحله شامل بازبینیهای تخصصی توسط مهندسان معماری و سازه میشود.
- تحویل به مشتری: پس از تکمیل ساختمان و تأیید کیفیت، ساختمان به مشتری تحویل داده میشود تا از آن بهرهبرداری کند.
این مراحل به صورت مترادف و همزمان اجرا نمیشوند و نیاز به همکاری و ارتباط مداوم بین تیمهای مختلف دارند. همچنین، این فرآیند باید با رعایت قوانین و مقررات محلی و ملی صورت گیرد تا امنیت و استحکام ساختمان تضمین شود.
همانطور که می دانیم بخش های مختلف شکل گیری یک پروژه شامل امکان سنجی، مطالعات فاز صفر، طراحی فاز 1، طراح فاز 2، طراحی نقشه هایی چون ساخت یا اجرایی، اجرای پروژه، تهیه نقشه های اجرا شده (ازبیلت) و تهیه شناسنامه فنی بر اساس بانک اطلاعات پروژه می باشد. با نگاه اجمالی به موارد شرح داده شده در بالا، در می یابیم از لحاظ نمودار شکست زمانبندی پروژه، مراحل طراحی حدود 15% و از لحاظ نمودار شکست برنامه مالی پروژه مراحل طراحی حدود 3 تا 7% هزینه پروژه را شامل می شوند به عبارت دیگر طراحی بخش بسیار مهم و مبنایی پروژه را شامل می شود و می تواند تبعین کننده نقشه راهبردی پروژه به عنوان یک بنچ مارک و یا یک نقطه ثقل و در بعضی موارد به عنوان پاشنه آشیل عمل نماید. به طور اختصار می توان یک طرح بهینه را این طور تعریف نمود که با در نظر گرفتن الزامات فنی و آیین نامه های روز دنیا بتوان بیشترین بهره بری حاصل از طراحی در جهت نیل به اهداف پروژه را میسر سازد. حال با تغییر وزن هر یک از پارامترهای فرمول فوق به صورت تصاعدی می توان از اهداف یک طرح بهینه دور شد پس بسیار ضروریست کارفرمایان محترم با در نظر گرفتن الزامات یک طراحی بهینه افق بسیار روشنی را در آینده پروژه خود ترسیم نمایند از آنجا که اکثریت کارفرمایان نسبت به علم طراحی مهندسی شناخت کاملی ندارند و یا فاقد تحصیلات آکادمیک می باشند باید به این نکته توجه داشته باشند پروسه مطالعه و طراحی پروژه خود را به یک شرکت مهندسی صاحب صلاحیت سپرده تا با بهینه ترین هزینه به نتایج بسیار مفید دست یابند همچنین ذکر این نکته از این منظر حائز اهمیت می باشد، اشخاصی که با هزینه های بسیار نازل مبحث طراحی را به انجام می رسانند گاها از طرح های بسیار مبتدیانه و یا کپی برداری از طرح های دیگران استفاده کرده در صورتی که هر پروژه دارای شرایط منحصربفرد می باشد و قابل تعمیم به پروژه دیگری نیست و یا برای رهایی از الزامات آیین نامه ای و دست یابی سریعتر به نتایج دلخواه مبادرت به طراحی با ضرایب اطمینان بالا (اور دیزاین) می نمایند و در نگاه اول شایدکارفرما با انتخاب این اشخاص هزینه های طراحی خود را 1 تا 2% هزینه های تمام شده کاهش دهند ولی به خاطر طراحی حد بالا گاها هزینه های تمام شده سازه خود را ناخودآگاه تا 15% افزایش خواهند داد و با توجه به اینکه از اطلاعات علمی کافی برخوردار نمی باشند هیچ گاه متوجه این ضرر وارده نخواهند شد






